Avrupa Birliği yanlısı koalisyon hükümeti, parlamentonun Başbakan Ilie Bolojan hakkında verdiği güvensizlik oylaması sonrasında düştü. Geçen yıl Haziran ayında göreve başlayan Başbakan Bolojan liderliğindeki hükümetin çökmesi, Romanya’da siyasi ve ekonomik belirsizliği artırdı.
GENSORU ÖNERGESİ RAHAT GEÇTİ
Parlamentoda yapılan güvensizlik oylamasında hükümet aleyhine 281 oy kullanılırken, kararın kabul edilmesi için gereken 233 oy eşiği aşıldı. Bu gelişmeyle birlikte Romanya’nın kredi notu, Avrupa Birliği fonlarına erişimi ve para biriminin istikrarı risk altına girdi.
Parlamentonun en büyük partisi olan Sosyal Demokratlar (PSD), Bolojan’ın istifasını talep ederek dört partili koalisyondan çekilmiş ve aşırı sağ muhalefetle birlikte güvensizlik oylaması sürecini başlatmıştı.
Romanya parlamentosu, Sosyal Demokrat (PSD), milliyetçi AUR partisi girişimiyle verilen güvensizlik önergesiyle liberal Başbakan Ilie Bolojan’ı görevden uzaklaştırdı. Bu gelişme, ülkedeki siyasi çalkantıyı daha da derinleştirdi.
464 sandalyeli parlamentoda yapılan oylamada önerge 281 oyla kabul edildi. Bolojan’ın partisi Ulusal Liberal Parti (PNL) ile müttefiki USR oylamaya katıldı ancak oy kullanmadı.
PSD, geçen ay hükümetten çekilmiş ve gensoru önergesi için aşırı sağcı AUR ile birlikte hareket etmişti. Hükümet, bütçe açığını azaltma yönünde bazı adımlar atmış ve ülkenin yatırım yapılabilir seviyedeki kredi notunu kaybetmesini kıl payı engellemişti. Ancak Bolojan’ın kemer sıkma politikaları, Sosyal Demokratların seçmen tabanı ve siyasi ağları üzerinde olumsuz etki yarattı. Bu durum iki taraf arasında sık sık gerilime neden oldu.
BOLOJAN: “MUHALEFETİN NET ALTERNATİF PLANI YOK”
Oylama öncesinde konuşan Başbakan Bolojan, hükümeti düşürmeye çalışan partilerin ülke için net bir alternatif plan sunamadığını savundu. Bolojan, “Yarından itibaren Romanya’nın nasıl yönetileceğini söyleyebilen var mı? Bir planınız var mı?” ifadelerini kullandı.
Siyaset bilimci Costin Ciobanu, yaptığı değerlendirmede, PSD’nin AUR ile iş birliği yaparak onu “siyasi sistemin dışında bırakılmış bir partiden önemli bir siyasi aktöre dönüştürdü” yorumunu yaptı.
AUR lideri George Simion ise oylama sonrası sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda “halkın sesi bugün duyuldu” ifadelerini kullanarak “ulusal uzlaşı” çağrısında bulundu.
KEMER SIKMA POLİTİKALARI PSD’Yİ RAHATSIZ ETMİŞTİ
57 yaşındaki Bolojan’ın bütçe açığını azaltmak için önerdiği kemer sıkma önlemleri nedeniyle PSD ile gerilim tırmanmıştı. PSD lideri Sorin Grindeanu, oylama sonrası yaptığı açıklamada Bolojan’ın istifa etmesi gerektiğini belirterek, “sorumlu partilerin çözüm bulması gerektiğini” söyledi. Grindeanu, “Hızlı bir şekilde hükümet kurulmasını istiyorum” dedi.
Cumhurbaşkanı Nicusor Dan’ın, yeni bir hükümet kurulması için siyasi partilerle görüşmelere başlaması bekleniyor. Cumhurbaşkanının, yeni başbakan olarak Bolojan’ın partisi içinden başka bir isim ya da teknokrat bir aday üzerinde uzlaşma arayacağı belirtiliyor.
Sosyal Demokratlar ise farklı bir başbakan olması durumunda Avrupa Birliği yanlısı bir koalisyona yeniden katılabileceklerini ifade etti. PSD lideri Sorin Grindeanu, “Güvensizlik oylamasından sonra da hayat devam ediyor. Bu koalisyonu genel hatlarıyla korumak istiyoruz” dedi.
CUMHURBAŞKANI: “HÜKÜMETTE BATI ÇİZGİSİ SÜRECEK”
AB yanlısı Cumhurbaşkanı Nicuşor Dan ise hükümetin batı yanlısı çizgisini sürdüreceğini vurgulayarak aşırı sağ bir hükümet ihtimalini reddetti. Dan, “Siyasi görüşmeler zor olacak ancak Romanya’yı doğru yönde ilerletmek benim ve siyasi partilerin sorumluluğu” dedi.
Dan, yeni hükümetin kurulması için önce istişarelere başlayacağını, ardından bir sonraki yönetim için resmî görüşmelere geçileceğini söyledi. Cumhurbaşkanı, halkın devletin işleyişi ve yolsuzlukla mücadele konusundaki beklentilerini anladığını ve bunu göz önünde bulunduracağını ifade etti. Erken seçim ihtimalini açıkça reddeden Cumhurbaşkanı Dan, yakında yeni ve yine Batı yanlısı bir hükümetin kurulacağını vurguladı.
BOLOJAN REFORMLARI SAVUNDU
Oylama öncesinde parlamentoda konuşan Başbakan Bolojan ise reform adımlarını savunarak güvensizlik önergesini “aldatıcı, çıkarcı ve kurgulanmış” olarak nitelendirdi. “Ülkemiz için acil ve gerekli olanı yapmayı seçtim” dedi.
Bolojan’ın liderliğindeki liberaller, PSD ve iki diğer AB yanlısı parti, aşırı sağın parlamentoda rekor düzeyde güç kazandığı seçimlerin ardından geçen yıl koalisyon hükümeti kurmuştu.
HÜKÜMETTE BELİRSİZLİK DÖNEMİ
Bu anlaşma, Aralık 2024’te Rusya’nın müdahalesi iddiaları nedeniyle cumhurbaşkanlığı seçimlerinin iptal edilmesiyle yaşanan siyasi krizin ardından sağlanmıştı. Ancak güvensizlik oyu, ülkedeki belirsizliği yeniden artırma riski taşıyor.
KRİZ, EKONOMİYİ VURDU
Krizle birlikte Romanya’nın borçlanma maliyetleri artarken, ulusal para birimi leu euro karşısında değer kaybetti. Salı günü euro kuru 5,21 leu ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı.
Siyasi krizin etkisiyle Romanya’nın para birimi olan leu, euro karşısında tarihinin en düşük seviyesine geriledi. Piyasalarda, Bükreş yönetiminin Avrupa Birliği içindeki en yüksek bütçe açığını kontrol altına alma taahhüdünde zayıflama yaşanabileceği endişesi hakim.
Geçen yılın son çeyreğinde GSYH’nin yüzde 7,9’u seviyesinde bütçe açığı veren Romanya, 2020’den bu yana AB’nin aşırı açık prosedürüne tabi bulunuyor.
Öte yandan ülkede erken seçim ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilirken, bir sonraki genel seçimlerin 2028 yılında yapılması planlanıyor.
